De exacte oorzaak is onbekend. Wel wijst recent onderzoek steeds sterker in de richting van een verstoorde immuunreactie en hormonale veranderingen.
Bij de meeste patiënten ontstaat een frozen shoulder zonder aanwijsbare oorzaak. Er is geen val, geen operatie, geen blessure. Toch zet het lichaam een heftige ontstekingsreactie in gang in het schouderkapsel.
Onderzoekers zien twee belangrijke mechanismen die dit verklaren.
Verstoorde immuunreactie: het lichaam valt zichzelf aan
In het kapselweefsel van frozen shoulder-patiënten zijn T-lymfocyten en B-lymfocyten gevonden. Dit zijn immuuncellen die normaal bacteriën en virussen bestrijden. Bij een frozen shoulder richten ze zich op het gezonde schouderkapsel.
Dit lijkt op een auto-immuunreactie: het afweersysteem start een ontsteking waar geen ontsteking hoort te zijn. Het verklaart waarom frozen shoulder zo vaak voorkomt bij mensen met diabetes, schildklieraandoeningen (Hashimoto) en Dupuytren. Bij al deze aandoeningen is het immuunsysteem ontregeld.
Vrouwen in de overgang: de rol van oestrogeen
Frozen shoulder komt opvallend vaak voor bij vrouwen tussen 40 en 60 jaar. Dat is precies de leeftijd van de overgang.
Oestrogeen beschermt het schoudergewricht op drie manieren: het remt ontsteking, het houdt bindweefsel soepel en het ondersteunt de collageenhuishouding. Bij de overgang daalt het oestrogeen. Die bescherming valt weg.
Het schouderkapsel wordt kwetsbaarder voor ontsteking en verstijving. Onderzoek van Duke University bevestigt het verband: vrouwen zonder hormoonvervangende therapie hadden bijna twee keer zoveel kans op een frozen shoulder als vrouwen die wél hormoontherapie gebruikten.
In sommige Aziatische landen heet frozen shoulder de “vijftigersschouder”. Zo sterk is het verband met de overgang.
Risicofactoren
Frozen shoulder komt het meest voor bij:
- Vrouwen tussen 40 en 70 jaar, vooral rond de overgang
- Mensen met suikerziekte (diabetes): 10 tot 20% krijgt een frozen shoulder
- Patiënten met schildklieraandoeningen, met name Hashimoto
- Mensen met de ziekte van Dupuytren of Parkinson
Secundaire frozen shoulder: na letsel of operatie
Soms is er wel een directe aanleiding:
- Val of ongeval: schouderblessure waarbij de schouder tijdelijk minder bewogen wordt
- Operatie: schouderoperatie, maar ook borstkankerbehandeling
- Botbreuk: arm in een mitella, waardoor de schouder wekenlang nauwelijks beweegt
Deze variant herstelt doorgaans sneller.
Goed om te weten: Een frozen shoulder treft vrijwel altijd maar één schouder. Ongeveer 20% krijgt later ook klachten aan de andere kant, maar beide schouders tegelijk is zeer ongebruikelijk.
Wetenschappelijke bron: De Baets L, Matheve T, et al.
A new perspective of frozen shoulder pathology: the interplay between the brain and the immune system. Frontiers in Physiology, 2024.
Lees het artikel