Grote kans dat u last heeft van een tendinitis calcarea (kalk in de schouder).
Geen zicht op herstel? Maak een afspraak met Echozorg!
Bij tendinitis calcarea stapelen kalkkristallen zich op in een schouderpees.
Meestal in de supraspinatuspees, de pees die het meest kwetsbaar is voor overbelasting en kalkafzettingen.
Zolang de kalk klein is, merkt u er weinig van. Groeit de afzetting, dan neemt hij ruimte in onder het schouderdak.
Patiënten ervaren vaak een klikkend gevoel bij het heffen van de arm. De pijn is vaak ’s nachts aanwezig.
Het meest pijnlijke moment is vaak de oplossingsfase: het lichaam breekt de kalk af en het vloeibare kalk kan doorbreken in de slijmbeurs. Dat geeft extreme pijn die binnen uren ontstaat.
Hoe ontstaat kalk in een schouderpees?
De exacte oorzaak is niet volledig bekend. De meest geaccepteerde theorie: peescellen maken een weeffout en veranderen in kraakbeencellen die kalk produceren.
Dit gebeurt in de zogenaamde critical zone van de pees, het stuk met de slechtste doorbloeding.
Dat is ongeveer 1,5 tot 2 centimeter van de aanhechting op de schouderkop. Door zuurstoftekort in dit gebied raken peescellen ontregeld.
Het bijzondere: tendinitis calcarea is geen eenrichtingsverkeer.
Het lichaam maakt de kalk aan, maar ruimt het vaak ook weer op. Het verloopt in fasen:
Peescellen veranderen in kraakbeencellen. Er vormen zich kalkkristallen in de pees. U merkt hier meestal niets van.
De kristallen klonteren samen tot kalkhaarden. Dit kan maanden tot jaren duren. Wordt de afzetting groter, dan neemt hij ruimte in onder het schouderdak. U merkt een klikkend gevoel, nachtpijn, en pijn bij het heffen van de arm.
Op een gegeven moment grijpt het lichaam in. Afweercellen maken de kalk vloeibaar. De druk in de pees stijgt. Soms breekt het vloeibare kalk door in de slijmbeurs. Dit is het moment van extreme, acute pijn die binnen uren ontstaat.
Het goede nieuws: deze fase betekent dat het lichaam de kalk afbreekt. Na deze pijnlijke episode verbetert de situatie vaak.
Zodra de kalk is opgeruimd, herstelt de pees zich volledig. In tegenstelling tot gewone peesslijtage kan de pees na tendinitis calcarea weer helemaal gezond worden.
[/toggle]
Symptomen van een kalkafzetting schouder
Pijn bij het heffen van de arm en nachtelijke pijn zijn de meest kenmerkende klachten.
De pijn zit vaak aan de voorkant van de schouder en kan uitstralen naar de bovenarm.
De intensiteit verschilt. Van een zeurende, chronische pijn als de kalk langzaam groeit, tot extreme pijn als de kalk oplost en in de slijmbeurs lekt.
In dat laatste geval kan elke beweging onmogelijk worden.
Hoelang duurt een kalkafzetting in de schouder?
Dat verschilt enorm. Van enkele maanden tot jaren.
Het natuurlijke verloop van tendinitis calcarea is traag. De kalk kan jarenlang aanwezig zijn, en het volledige proces van vorming tot opruiming duurt soms 5 tot 10 jaar.
Bij ongeveer 30% van de patiënten lost de kalk vanzelf op. Bij de rest blijft de kalk zitten.
Maar: kalk in de schouder betekent niet automatisch klachten. Regelmatig onderzoeken we de andere schouder ter vergelijking en vinden we kalkafzettingen waar de patiënt helemaal geen last van heeft. Niet elke kalkafzetting hoeft dus behandeld te worden.
Zonder beeldvorming is de diagnose tendinitis calcarea niet zo makkelijk te stellen.
Bij lichamelijk onderzoek lijken de klachten sterk op een peesontsteking of slijmbeursontsteking.
Met echografie of röntgen wordt het vaak snel duidelijk. Kalkafzettingen zijn goed zichtbaar.
Met echografie zien we of de kalk hard of zacht is, of de slijmbeurs mee ontstoken is, en of de pezen beschadigd zijn.
Bij Orthozorg maken we soms een röntgenfoto voor de totale omvang van de verkalking en de botstructuur van de schouder.
Wat zien we op een echo bij kalk in de schouder?
Een kalkafzetting is op echo direct zichtbaar. Het is een van de diagnoses die we het snelst kunnen stellen.
Kalk verschijnt op de echo als een heldere witte vlek in de pees, vaak met een donkere schaduw erachter. Die schaduw vertelt ons iets belangrijks: hoe sterker de schaduw, hoe harder de kalk.
Dit onderscheid is cruciaal voor de behandeling:
Tijdens hetzelfde onderzoek beoordelen we ook:
Wanneer een röntgenfoto?
Een röntgenfoto toont de totale omvang van de verkalking en de botstructuur van de schouder.
Op röntgen is kalk goed zichtbaar als een witte vlek boven de schouderkop. We zien de grootte, de locatie en de vorm. De vorm vertelt ons in welke fase de kalk zich bevindt: scherp begrensd en dicht (rustfase) of vaag en wolkig (oplossingsfase).
Daarnaast toont een röntgenfoto of er sprake is van een vernauwing onder het schouderdak of artrose.
In de oplossingsfase – vaak het meest pijnlijke moment – kan de kalk op röntgen nauwelijks zichtbaar zijn. De kalk is dan zo zacht geworden dat het op de foto bijna verdwijnt. Op echo zien we het dan nog wél.
Wanneer is een MRI nodig?
Bij een kalkafzetting is een MRI zelden nodig. Echo en röntgen geven bij tendinitis calcarea meer informatie dan een MRI.
Kalk is op MRI juist slecht zichtbaar. Het verschijnt als een zwarte vlek die makkelijk te missen is of verward kan worden met een peesscheur.
We vragen een MRI alleen aan als:
Een kalkafzetting in de schouder kan vanzelf verdwijnen. Maar dat kan jaren duren.
Is de pijn mild? Dan is afwachten de beste optie. Met pijnstillers en fysiotherapie kunt u de klachten beheersbaar houden.
Dan zijn er verschillende behandelingen:
Een cortisone-injectie verwijdert de kalk niet, maar vermindert wel snel de pijn.
Het cortison remt de ontsteking in de slijmbeurs die door de kalk geïrriteerd is.
De meeste patiënten ervaren binnen enkele dagen minder pijn. Het effect houdt enkele weken tot maanden aan. Sommige patiënten hebben langdurig baat bij een injectie.
Dan kunnen we de injectie herhalen. Maar als de pijn steeds terugkeert, is kan soms de kalk verwijderd worden met een barbotage.
Bij Orthozorg voeren we cortisone-injecties altijd uit met behulp van echografie. Precies in de slijmbeurs, niet in de pees.
Waarom injecteren we in de slijmbeurs en niet in de kalk?
Het cortison gaat in de slijmbeurs, niet in de kalk of de pees. Daar zijn twee goede redenen voor.
De slijmbeurs ligt als een beschermend vliesje over de schouderpezen waarin de kalk zit. Bij tendinitis calcarea is de slijmbeurs bijna altijd mee ontstoken.
De kalk drukt ertegen, irriteert het weefsel en veroorzaakt zwelling. De slijmbeurs is rijk aan zenuwen en daardoor vaak de belangrijkste bron van pijn.
Het cortison remt die ontsteking precies waar de pijn vandaan komt. Daarnaast willen we voorkomen dat er cortisone in de pees terechtkomt, want dat kan peesweefsel verzwakken.
Daarom injecteren we bij Orthozorg altijd echogeleid. We volgen de naald op het scherm en zorgen dat het medicijn in de slijmbeurs terechtkomt, niet in de pees.
Bij kalk die doorgebroken is in de slijmbeurs helpt een cortisone-injectie vaak goed tegen de hevige pijn.
Dat is een terechte vraag. Cortisone remt ontsteking, en die ontsteking is juist het mechanisme waarmee het lichaam de kalk opruimt.
In theorie zou cortisone het natuurlijke opruimproces kunnen vertragen.
In de praktijk zien we dat het effect op de kalkresorptie beperkt is. De pijnverlichting weegt voor de meeste patiënten zwaarder.
Maar het is wel een reden om cortisone niet onbeperkt te herhalen. Blijft de kalk klachten geven, dan is een barbotage een betere volgende stap.
Een barbotage is een behandeling waarbij we de kalk uit de pees wegspoelen.
De behandeling duurt ongeveer 10 minuten. Met een naald prikken we de kalkafzetting aan onder echogeleiding, spoelen de kalk weg en zuigen het op.
Niet elke kalkafzetting is geschikt. Op de echo beoordelen we vooraf welk type kalk u heeft en of een barbotage kans van slagen heeft. Het succespercentage ligt rond de 50-70%.
Lees alles over de behandeling op onze barbotage-pagina.
Hoe werkt een barbotage en voor wie is het geschikt?
Het succes van een barbotage hangt grotendeels af van het type kalk.
Reken op napijn de eerste dagen. Dat is normaal – vrijgekomen kalkdeeltjes irriteren de slijmbeurs. Na 6 weken maken we een controle-echo om te beoordelen of de kalk voldoende is verminderd.
Bij 50-70% van de patiënten is één behandeling voldoende. Bij circa 13% is een aanvullende behandeling nodig.
Een operatie voor kalk in de schouder is in Nederland de laatste optie.
Slechts een paar procent van de patiënten heeft uiteindelijk een operatie nodig.
De reden: tendinitis calcarea is een aandoening die vaak vanzelf overgaat, en met barbotage en cortisone-injecties zijn de meeste patiënten goed te helpen.
Een operatie is ingrijpender, de revalidatie duurt langer, en de resultaten zijn niet altijd beter dan een goed conservatief traject.
Een operatie komt pas in beeld als injecties en barbotage onvoldoende effect hebben en de klachten langer dan 6 maanden aanhouden.
Wat gebeurt er bij een operatie voor kalk in de schouder?
Bij een operatie verwijdert de chirurg de kalkafzetting via een kijkoperatie (arthroscopie).
Via kleine gaatjes brengt de chirurg een camera en instrumenten in de schouder. De kalk wordt opgezocht, kapotgemaakt en weggezogen met een shaver.
Dat hangt af van wat de chirurg aantreft:
Een subacromiale decompressie (bot wegfrezen van het schouderdak) wordt bij kalk steeds minder uitgevoerd. Recent onderzoek toont dat het geen duidelijke meerwaarde heeft bij tendinitis calcarea.
Reken op 3 tot 6 maanden voordat de schouder weer volledig bruikbaar is. Bij een peesherstel kan het langer duren. De eerste weken draagt u een sling, daarna volgt revalidatie bij de fysiotherapeut.
Wat de beste behandeling is, hangt af van hoe groot de kalkafzetting is, welk type kalk het is, en of er ook peesschade is.
Bij Orthozorg bespreken we tijdens het consult wat in uw geval het verstandigste is. Soms is een cortisone-injectie de eerste stap, soms een barbotage, soms afwachten. Er is niet één juiste volgorde.
Last van kalk in uw schouder?
Bij Orthozorg wordt u binnen één week onderzocht door een orthopeed of sportarts én een echografist.
Niet eerst weken wachten op een doorverwijzing – wij onderzoeken, stellen de diagnose en behandelen vaak in hetzelfde consult.
Vergoed vanuit de basisverzekering. Geen eigen bijdrage, wel eigen risico.
Afspraak maken?
Ja. Bij ongeveer 30% van de patiënten lost de kalk spontaan op. Het lichaam ruimt de kalk zelf op via afweercellen.
Dat is de oplossingsfase – vaak het pijnlijkste moment, maar het betekent dat het lichaam bezig is met opruimen.
Het probleem: dit proces kan jaren duren. En bij 70% van de patiënten verdwijnt de kalk niet vanzelf.
Hoe lang u wilt afwachten is een afweging die we graag met u bespreken.
Reken op napijn de eerste dagen. Na 6 weken maken we een controle-echo.
De meeste patiënten merken na 2 tot 4 weken verbetering. Het volledige herstel duurt 2 tot 3 maanden, omdat de pees zich moet herstellen op de plek waar de kalk is verwijderd.
Belangrijk: bouw uw activiteiten rustig op. De pees is na de behandeling tijdelijk kwetsbaarder.
Dat hangt af van de sport en de ernst van uw klachten.
Sporten waarbij u de arm boven schouderhoogte gebruikt (zwemmen, tennis, volleybal) verergeren meestal de klachten.
Sporten zonder bovenhandse belasting (fietsen, wandelen, hardlopen) zijn vaak wel mogelijk.
De vuistregel: als een beweging pijn doet, vermijd die beweging. Forceren verergert de irritatie.
Een kalkafzetting en een peesontsteking gaan vaak samen, maar het zijn twee verschillende dingen.
Bij een peesontsteking is de pees zelf geïrriteerd of beschadigd.
Bij tendinitis calcarea zit er kalk ín de pees die de irritatie veroorzaakt. De kalk kan drukken op de slijmbeurs en de pees van binnenuit beschadigen.
Behandeling verschilt: een peesontsteking behandelen we met cortisone, rust en soms met lichaamseigen bloedplasma (PRP). Bij kalk kan een barbotage de oorzaak wegnemen.
Lees meer op onze pagina peesontsteking schouder.
De slijmbeurs ligt direct boven de pees waarin de kalk zit. Bij tendinitis calcarea is de slijmbeurs bijna altijd mee ontstoken.
Veel patiënten krijgen eerst de diagnose slijmbeursontsteking.
Pas bij echografie of röntgen wordt duidelijk dat kalk de onderliggende oorzaak is. De slijmbeurs reageert op de kalk, maar is niet het probleem zelf.
Dat is een belangrijk verschil: alleen de slijmbeurs behandelen met cortisone helpt tijdelijk. De kalk aanpakken lost het probleem op.
Lees meer op onze pagina slijmbeursontsteking schouder.
Shockwave kan helpen, maar het effect is wisselend. Bij ongeveer 50% van de patiënten treedt verbetering op.
Shockwave werkt met geluidsgolven die de kalk kunnen fragmenteren en de stofwisseling in de pees stimuleren.
Het is minder effectief dan barbotage bij het daadwerkelijk verwijderen van kalk, maar kan als tussenstap zinvol zijn.
Bij uw fysiotherapeut bent u aan het juiste adres voor shockwave therapie.
Oefeningen helpen niet om de kalk te verwijderen, maar kunnen wel de klachten verminderen.
Spierversterkende oefeningen voor de rotator cuff zorgen voor meer ruimte onder het schouderdak.
Daardoor schuurt de kalk minder bij het bewegen. Maar: begin niet te vroeg. Bij hevige pijn werken oefeningen vaak averechts.
Laat u adviseren door een fysiotherapeut over het juiste moment en de juiste oefeningen.
Nee. Een kalkafzetting in de schouder heeft niets te maken met uw voeding of calciuminnname.
Het is een veelvoorkomend misverstand. Tendinitis calcarea ontstaat door een verstoord herstelproces in de pees, niet door te veel kalk in de voeding.
Het heeft ook geen verband met aderverkalking of botontkalking (osteoporose).
Minder kalk eten of drinken heeft geen effect op een bestaande kalkafzetting in de schouder.
Ja. Een barbotage bij Orthozorg wordt vergoed vanuit de basisverzekering.
U heeft een verwijzing orthopedie nodig van uw huisarts. Er is geen eigen bijdrage, wel is het eigen risico van toepassing.